Đến Đắk Lắk, khác nước ngoài không khỏi trầm trồ về kiến trúc lạ mắt của ngôi nhà dài Êđê. Tuyệt phẩm này là kết tinh trí tuệ, sáng tạo của bạn nghệ tài năng hoa, những người dân được ví như “kiến trúc sư” của buôn làng.

Bạn đang xem: Vẽ nhà dài ê đê


Đến buôn Kmrơng Prông B (xã Ea Tu, TP. Buôn Ma Thuột), bọn chúng tôi chạm mặt già Y Bhưt Êban (SN 1956) - người tự tay thiết kế, phía dẫn dựng nên gần đôi mươi ngôi nhà nhiều năm ở nhiều buôn làng khác biệt trong tỉnh. Ông đến hay mình đã tham gia dựng công ty từ thuở thiếu hụt niên. “Người Êđê mình gồm truyền thống, hễ ai làm nhà, gia chủ chỉ việc thông báo là dân làng các đến làm cho tới khi hoàn chỉnh ngôi nhà. Chuyện cơm trắng ăn, nước uống, chủ nhà lo tất, còn dân làng mang đến giúp miễn phí công. Cứ thế, bên này dựng xong xuôi lại sang công ty khác cho đến khi ai cũng có nhà để ở”. Những lần đi dựng nhà như vậy, ông Y Bhưt lại chú ý tìm hiểu học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm tự việc xây cất đến kiến thiết sao cho ngôi nhà chắc chắn, đẹp và có hồn, từ đó mang áp dụng vào thực tế. Ngôi nhà đầu tiên ông xây cất là đó là nhà của mình. Trong tương lai biết ông có “khiếu” dựng nhà, nhiều người tìm về nhờ giúp. Thoáng đó đã hơn 50 năm, nay nhìn lại, ngôi nhà đất của ông vẫn bền vững và kiên cố dù chịu bao nắng nóng mưa, bão táp.

*
Già Y Bhưt đề cập chuyện làm cho nhà dài.

Già Y Bhưt kể, khu nhà ở là không gian sinh sinh sống chung của cả dòng họ bạn Êđê bắt buộc rất lâu năm (từ 40-100m) tùy vào dòng họ đông xuất xắc ít người. Nguyên liệu làm nhà có gỗ, tre, nứa, cỏ tranh… phần nhiều thứ này đề nghị vào rừng đem mới, không được dùng đồ cũ. Lúc vào rừng chặt gỗ, thiếu nữ gia chủ sử dụng rìu vấp ngã vài nhát vào nơi bắt đầu cây trước lúc chặt mang lại đẽo làm cột, đà ngang… mộc thường chọn là cây sao, cà chít bởi những loại cây này chắc, không biến thành mối côn trùng ăn. Kế tiếp chặt tre, nứa chẻ bé dại đan lại có tác dụng vách, giảm cỏ tranh bện chặt nhằm lợp mái… vớ cả quy trình này đa số làm thủ công, gia nhà mất cả năm trời mới sẵn sàng xong. Nguyên vật liệu có đủ, gia chủ chọn ngày lành tháng giỏi dâng lễ thờ xin phép Yàng trước khi dựng nhà.

Để dựng nơi ở bền đẹp, gia nhà tìm dựa vào một người có kinh nghiệm chỉ huy, lí giải dân làng thuộc dựng. Đỉnh mái giải pháp sàn nhà chừng 4–5 m, gầm sàn cao hơn 1m. Khi dựng cột nhà, nên chôn sâu xuống đất 1,5m tạo ra sự vững chắc chắn; các thanh đà ngang, đòn dông… được chắp nối, links với nhau mới đủ sức chịu đựng đựng mọi ảnh hưởng tác động của thời gian. ước ao làm được điều này “kiến trúc sư” phải có “bí quyết”, nắm vững nguyên tắc “bắt kèo”. 1 phần quan trọng nữa nắm giữ “linh hồn” ngôi nhà là nóc nhà. Người chỉ đạo phải thống kê giám sát độ nghiêng, độ cao sao cho tổng quan nơi ở hài hòa, biểu đạt được ý tưởng, ước mong của gia chủ. Nhà dài dựng theo hướng Bắc –Nam rất giá lạnh vào mùa hè và ấm cúng vào mùa đông. (Người Êđê cực kỳ kỵ có tác dụng nhà phía Đông –Tây, bởi phía này chỉ làm nhà mồ cho người đã khuất). Trong quá trình dựng, gia nhà không được đến nhà bạn chết, không ăn uống gà dịch dịch, thiếu nữ không được gội đầu xõa tóc, con rể ko được lợp phần nóc. Giả dụ phạm phải, gia nhà sẽ chạm mặt chuyện xui xẻo, làm nạp năng lượng thất bát, gia đình bất hòa… Thời gian xong xuôi ngôi công ty mất khoảng chừng 1-3 mon tùy nhà to nhỏ.

*
Nhà nhiều năm là biểu tượng văn hóa độc đáo của tín đồ Êđê.

Già Y Bhưt trung tâm sự, ngôi nhà không chỉ là là nơi đặt ở mà còn là hình tượng cho sự gắn thêm bó của con tín đồ với cùng đồng, với vạn vật thiên nhiên đầy nắng nóng gió. Tuy nhiên theo thời gian cùng cùng với sự trở nên tân tiến của buôn bản hội, không ít người dân Êđê đã biến hóa cách sống, họ bóc khỏi mái ấm gia đình lớn đề xuất hết rồi đa số ngôi bên “dài như giờ đồng hồ chiêng ngân”. Hơn nữa, nguyên liệu dựng nhà càng ngày hiếm cũng chính là nguyên nhân khiến cho nhà nhiều năm thưa bóng. Mọi “kiến trúc sư” như già cũng mất "nghề”, số tín đồ biết dựng nhà dài chỉ đếm trên đầu ngón tay. Già Y Bhưt hiểu đó cũng là điều thế tất thôi, chỉ mong sao những ai còn tồn tại ngôi nhà nhiều năm hãy trân trọng gìn giữ bởi vì đó là văn hóa, bạn dạng sắc với là niềm trường đoản cú hào của tín đồ Êđê Tây Nguyên.

Đồng bào Ê Đê sinh sống tập trung chủ yếu đuối trên cao nguyên trung bộ Đắk Lắk, hình như còn có một số trong những nhóm bạn Ê Đê định cư ở những địa bàn thuộc tỉnh Đắk Nông, Gia Lai, Phú Yên, Khánh Hòa… từ bỏ thời xa xưa, tín đồ Ê Đê đang làm mọi ngôi bên sàn dài để ở và nên tránh thú dữ. đơn vị dài truyền thống Ê Đê đã đến sử thi, truyện cổ, âm nhạc, hội họa giống như những trang huyền thoại.
*
Nhà dài truyền thống người Ê Đê được tỉnh giấc Đắk Lắk đầu tư chi tiêu xây dựng nhằm bảo tồn văn hóa truyền thống lâu đời dân tộc trong khuôn viên di tích Biệt năng lượng điện Bảo Đại, phường Tân Tiến, tp Buôn Ma Thuột.

Xem thêm: Có Nên Xây Nhà Rộng - Xây Nhà Bao Nhiêu M2 Là Hợp Lý


Theo những nhà nghiên cứu và phân tích văn hóa Tây Nguyên, công ty dài truyền thống lịch sử của người Ê Đê là một phức hợp không khí kiến trúc độc đáo, mô tả nét đặc trưng trong đời sống sinh hoạt, tín ngưỡng-tâm linh, một công trình trí tuệ sáng tạo văn hóa vật chất ấn tượng. Nhà dài là nơi chung sống của đại mái ấm gia đình theo chính sách mẫu hệ.

Ngôi nhà liên tiếp được nối dài mọi khi một thành viên phụ nữ trong đại mái ấm gia đình lấy chồng. Người đàn ông lấy vợ sẽ đến ở trong nhà vợ và không tồn tại quyền hành gì. Thông thường, nơi ở dài của đồng bào dân tộc Ê Đê bao gồm từ bảy mang lại chín cặp vợ ông chồng chung sống.

Bố cục nhà dài truyền thống của người Ê Đê chia làm hai phần: nửa phía trước điện thoại tư vấn là "Gah" chứa các vật dụng như ghế chủ, ghế khách, nhà bếp chủ, ghế nhiều năm Kpan, cồng chiêng với là vị trí tiếp khách, sinh hoạt chung trong gia đình. Nửa phía đằng sau là "Ôk" là chỗ ở của các đôi vợ chồng, đặt hướng bếp nấu ăn uống chung.

Phía trước cửa nhà của người Ê Đê có hai mong thang, một dành riêng cho khách với một dành cho người nhà lúc lên xuống, mỗi mong thang có tầm khoảng 5-7 bậc, làm bằng gỗ quý, được đẽo thủ công bằng tay và phía phía trên đầu cầu thang vị trí tiếp cận kề hiên nhà được tạc hình mặt trăng lưỡi liềm, dưới hình lưỡi liềm được tạc hai bầu vú căng tròn, tượng trưng đến uy quyền của người phụ nữ trong gia đình. Dưới căn nhà dài là không gian diễn xướng cồng chiêng, không khí lễ hội, hát nhắc sử thi, dệt thổ cẩm, sinh hoạt cộng đồng...

Trong nơi ở dài truyền thống, những nét điêu khắc, trang trí, tạo thành hình đều rộp theo tế bào típ cơ chế mẫu hệ, tín ngưỡng phồn thực. Không gian nhà dài sắp xếp ghế Kpan ngồi tiến công chiêng, nhà bếp lửa sinh hoạt, các sản vật miêu tả sự phú quý của gia chủ như: chiêng, ché, sừng trâu, trống, rượu cần…

Buôn Akŏ Dhŏng, phường Tân Lợi, tp Buôn Ma Thuột là buôn còn những nhà dài truyền thống lâu đời của bạn Ê Đê và cũng chính là buôn làng giàu có số 1 Tây Nguyên hiện nay nay.


Già thôn buôn Akŏ Dhŏng Ama Jeny đến biết, nguyên vật dụng liệu tạo nên sự ngôi bên dài truyền thống lâu đời của fan Ê Đê đa số bằng gỗ, tre, nứa, mái tranh. Kết cấu ở trong nhà là cột kèo bằng gỗ tốt có mức độ chống chịu đựng sự khắt khe của thời tiết. Bên được thưng vách và lót sàn bằng phên nứa, mái lợp cỏ tranh, đỉnh mái giải pháp sàn nhà khoảng tầm 4m-5m, lòng bên rộng khoảng chừng 4,5m-5,5m, ngôi nhà nằm theo trục bắc-nam.

Với sự đô thị hóa ra mắt nhanh chóng hiện giờ làm cuộc sống, không gian buôn làng bao gồm nhiều biến đổi lớn, dáng vẻ ngôi công ty dài hiện giờ cũng có những biến hóa khá các cả chiều rộng, chiều dài, cầu thang và cách tô điểm trong nhà cũng không hề giữ được nét truyền thống cuội nguồn như xưa nữa.

Già làng mạc Ama Jeny trọng tâm tư: "Những ngôi nhà dài truyền thống lâu đời của bạn Ê Đê dần bị mai một thì câu hỏi giữ gìn hồ hết giá trị văn hóa truyền thống lâu đời của những buôn làng sẽ bị ảnh hưởng theo. Những thế hệ mai sau sẽ không còn thể hình dung ra được các cụ mình cách nay đã lâu sống, sinh hoạt như thế nào".

Điều đang vui mừng là trong những năm gần đây, được sự hỗ trợ của nhà nước, ở những buôn làng tại thức giấc Đắk Lắk, người dân đã và đang ý thức được câu hỏi bảo tồn nhà dài gắn với những lễ hội, văn hóa truyền thống khác. Bên dài hiện giờ vừa là khu vực sinh hoạt của gia đình, vừa là nơi du lịch thăm quan và tổ chức các hoạt động du lịch cộng đồng, qua đó đóng góp thêm phần bảo tồn với phát huy gần như giá trị văn hóa truyền thống độc đáo và khác biệt cho cụ hệ từ bây giờ và mai sau.